Reference: 53/2008

Judgement Details


Date
16/12/2009
Court
CIVIL FIRST HALL (CONSTITUTIONAL JURISDICTION)
Judiciary
MALLIA TONIO
Parties
MANEH ESSA ET vs KUMMISSARJU TL-PULIZIJA ET
Judgement Type
FINAL JUDGEMENT

Appealed Details


Appealed
Yes

Keywords / Summary


Keywords
ARTIKOLU 3 TAL-KONVENZJONI EUROPEA TAD-DRITTIJIET FUNDAMENTALI TAL-BNIEDEM - ARTIKOLU 34 TAL-KOSTITUZZJONI - ARTIKOLU 36 TAL-KOSTITUZZJONI - ARTIKOLU 5 TAL-KONVENZJONI EUROPEA TAD-DRITTIJIET FUNDAMENTALI TAL-BNIEDEM - DRITT GHAL-LIBERTA PERSONALI - INTERESS SOCIO-KULTURALI - KUNDIZZJONIJIET FIC-CENTRU TA DETENZJONI TA HAL FAR - TRATTAMENT INUMAN U DEGRADANTI
Summary
Ir-rikorrenti jallegaw li d-detenzjoni taghhom hija in vjolazzjoni ghall-artikoli 34 u 36 tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-artikoli 3 u 5 tal-Konvenzjoni ghall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem utal-libertajiet Fondamentali, inkorporat fil-ligi Maltija bl-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea (Kap. 319 tal-Ligijiet ta' Malta).

L-artikolu 34 tal-Kostituzzjoni jikkorispondi mal-artikolu 5 tal-Konvenzjoni Ewropea u jipprovdu li hadd ma ghandu jigi pprivat mil-liberta' personali tieghu hlief kif jista' jkun awtorizzat b'ligi u fil-kazijiet elenkati fl-istess artikoli. Ghall-fini ta' dawn il-proceduri dak li hu importanti huwa l-klawsola (j) tal-artikolu 34 tal-Kostituzzjoni, u l-klawsola (f) tal-artikolu 5 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Fil-waqt li l-Kostituzzjoni tippermetti d-detenzjoni ta' persuna “sabiex tigi effettwata“ it-tkeccija taghha minn Malta jew sabiex ikunu jistghu jittiehdu proceduri ghal dan l-iskop, il-Konvenzjoni Ewropea tippermetti hi ukoll id-detenzjoni “pendingthe decision on his admission, deportation or extradition”. Ghalkemm id-dicitura uzata fil-Kostituzzjoni u l-Konvenzjoni Ewropea hi ftit differenti, is-sens fiz-zewg kazi hu l-istess u cioe', li f'kazta' barrani, id-detenzjoni tieghu hija legittima sakemm ikun ghaddej il-process ta' jekk ghandux jew le jitkecca minn Malta. Dan, ovvjament, ma jfissirx li persuna tista' tinzamm arrestata indefinittivament sakemm jigu decizi l-proceduri relattivi fil-konfront taghha.

Kollox idur fuq il-fatt jekk iz-zmien tad-detenzjoni, fic-cirkostanzi partikolari tal-kaz, ghandux jew le jitqies wiehed ragjonevoli.

F'dan il-kaz ir-rikorrenti dahlu Malta b'mod illegali u minghajr id-dokumenti kollha mehtiega. Fic-cirkostanzi dawn ma ghandhom ebda dritt jibqghu jirrisjedu f'Malta u huma suggettighad-deportazzjoni. L-istess rikorrenti, pero' applikaw li jinghataw status ta' refugjati, f'liemakaz huma jkollhom dritt li ma jintbghatux lura minn fejn gew; id-deportazzjoni titwaqqaf anke jekk,avolja ma jikwalifikawx ghal status ta' refugjati, jigi dikjarat li ghar-ragunijiet umanitarji ma jimmeritawx li jigu mkeccija.

Il-process ta' tkeccija fil-konfront tar-rikorrenti gie sospiz sakemm jigi determinat finalment l-istatus taghhom, u tul il-pendenza ta' dawn il-proceduri, ir-rikorrenti qed jinzammu f'lok ta' detenzjoni, b'cahda ghal-liberta' personali taghhom. Iz-zmien tad-detenzjoni, pero', mhux marbut maz-zmien li jittiehed biex jigi finalizzat il-process, ghax il-ligi tipprovdi ghal zmien massimu ta' 12-il xahar. F'kaz li l-barrani ma japplikax ghal status ta' refugjat, irid jinheles mid-detenzjoni wara 18-il xahar. Dan ifisser li jekk il-process ghad-determinazzjoni tal-istatus tal-barrani u/jew l-eventwali deportazzjoni tieghu, jigi konkluz qabel l-gheluq tal-perjoduta' 12 jew 18-il xahar skont il-kaz, l-istess barrani jigi mehlus jew deportat skont il-kaz, u allura jinhareg mill-post ta' detenzjoni li fiha qed jinzamm. Jekk, min-naha l-ohra, il-process jitwal,hi x'inhi r-raguni, ir-rikorrenti jridu jinhallu mid-detenzjoni wara t-terminu prefiss. Ir-rikorrenti qed isostnu, pero', li dan iz-zmien ta' 12 jew 18-il xahar hu twil wisq u mhux wiehed ragjonevoli.

Fil-Kolompar Case, deciz mill-Qorti Ewropea tal-Gustizzja fl-24 ta' Settembru, 1992, intqalli detenzjoni ta' aktar minn sentejn huwa wiehed twil u irragjonevoli. Fil-kaz taghna, iz-zmien prefiss huwa dak ta' sena jew sena u nofs u fil-fehma ta' din il-Qorti dan iz-zmien ma jistax jitqies lijeccedi “a reasonable time”. F'kazijiet bhal dawn il-Qorti tifhem il-htiega li jinzamm bilanc bejnil-liberta' tal-individwu, u d-dritt tal-Istat li jipprotegi u jhares l-aspett socio-kulturali ta' pajjizna.

Biex persuna tinghata status ta' refugjat, mhux bizzejjed li hi tghid li gejja minnpajjiz fejn hemm glied u tahwid b'periklu ghal sahhitha, imma jrid jigi determinat li hi fil-fatt,gejja minn dak il-pajjiz, u peress li dawk il-persuni ma jkollhomx dokumenti rilevanti, il-process necessarjament ikun wiehed twil. Maghdud ma' dan, hemm in-numru kbir ta' nies li, b'dan il-mod, jasluf'pajjizna, b'mod li kull persuna li tasal Malta trid bilfors tistenna t-turn taghha qabel mal-kazjigi investigat kif imiss. Fil-kaz ta' Malta, it-tul ta' zmien hu, ghalhekk, determinat mhux biss bin-numru kbir ta' persuni li jizbarkaw fuq l-ixtut taghna, izda bil-fatt li hafna minn dawn il-persuni, jekk mhux kollha, ma jikkolaborawx mal-awtoritajiet billi ma jfornuwhomx bid-dokumenti personalitaghhom.

Konxju minn din il-problema, l-Istat Malti ddecieda li, f'kull kaz, il-process ta' investigazzjoni ma ghandux iwassal biex il-persuna koncernata tigi mcahhda mil-liberta' taghha ghal aktar minn 12 jew 18-il xahar. Fil-waqt li, min-naha l-wahda, l-Istat irid izomm kontroll fuq dawn il-persuni li jinzlu Malta illegalment u jrid joffri forma ta' deterrent ghal min ikun irid jaghmel l-istess, fl-istess hin jifhem is-sitwazzjoni personali ta' dawn il-persuni u avolja mhux dejjem jikooperaw bis-shih mal-awtoritajiet, ma zzommhomx imcahda mil-liberta' personali taghhom ghal tul ta' zmien irragjonevoli. Din il-Qorti taqbel mal-mod kif l-Istat Malti holoq dan il-bilanc bejn id-dritt ta' kull individwu ghal-liberta' personali tieghu, u d-dritt tal-Istat li jahseb li jipproteggi l-interessi socio-kulturali tieghu.

Il-pozizzjoni tar-rikorrenti hija marbuta mal-htiega li jinzamm dan il-bilanc. Fil-waqt li ma giex muri jekk huma ghandhomx jew le fil-pussess taghhom id-dokumenti ufficjali relatati mal-identita' taghhom, il-kaz taghhom qed jigi investigat skont il-ligi mill-awtoritajiet kompetenti biex jigi deciz ghandhomx jinghataw status ta' refugjati, jigux deportati jewjinzammux Malta fuq bazi umanitarja. Sakemm dan il-process jigi determinat, l-Istat ghandu dritt izomm lir-rikorrenti f'detenzjoni, u fil-fehma ta' din il-Qorti, fic-cirkostanzi, iz-zmien ta' detenzjoni “does not exceed a reasonable time”.

Ir-rikorrenti jilmentaw ukoll li d-detenzjoni taghhomghandha titqies li tissuggethom ghal trattament inuman u degredanti, u dan kontra dak li jipprovdil-artikolu 36 tal-Kostituzzjoni u l-artikolu 3 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Skont il-gurisprudenza tal-Qorti ta' Strasbourg, “inhuman treatment covers at least such treatment as deliberately causes severe mental and physical suffering” - Reid, “a Practitioner's Guide to the European Convention on Human Rights” (2nd Edit. 2004 pagna 522). It-trattament jitqies inuman meta jkun mahsub minn qabelu ppremeditat biex jikkaguna “intense physical and mental suffering” - kaz “Tekin v. Turkey”, decizfid-9 ta' Gunju, 1998. Ovvjament dan irid jirrizulta indipendentement mill-fatt stess ta' detenzjoni permess kif intwera, ghal zmien ragjonevoli taht l-artikolu 34 (j) tal-Kostituzzjoni u l-artikolu5 (f) tal-Konvenzjoni Ewropea.

F'dan il-kaz ma jirrizultax li d-detenzjoni f'zona determinataflimkien ma' persuni ohra, a differenza minn solitary confinement, ghal 12 jew 18-il xahar, jitqiesli jwassal ghall-“intense physical and mental suffering”.

Ghar-rigward ta' trattament degredanti, generalment, dan jitqies li jirreferi ghal dak it-trattament li jgieghel lil dak li jkun ikisser ir-resistenza kemm fizika u morali tal-vittma jew li jgieghel lill-vittma li tagixxi kontra l-volonta' taghha.

Ma jirrizultax f'dan il-kaz li d-detenzjoni in kwistjoni hija intiza “to humiliate and debase” ir-rikorrenti. Id-detenzjoni tista' titqies, fic-cirkostanzi partikolari ta' pajjizna, bhala mizura mehtiega ghall-istabbilita' ta' pajjiz biex kemm jista' jkun, jigi evitat duluvjuta' nies “irregolari” jiggerrew ma' Malta, u dan minghajr mal-interess u d-disposizzjoni ta' kull persuna tigi almenu prima facie, stabbilita. Irid jirrizulta trattament li “must go beyond that inevitable element of suffering or humiliation connected with a given forum of legitimate treatment”, u darba f'dan il-kaz id-detenzjoni ghal 12-il xahar huwa ghal zmien ragjonevoli, fic-cirkostanzi ta' pajjizna, u la darba ma jirrizultax li dawn qed jinzammu f'kundizzjonijiet inkompatibbli mar-rispett dovut lid-dinjita' umana, ma jistax jinghad li jirrizulta ksur tal-artikoli tal-ligi invokati.

Ghar-rigward tal-ambjent fic-centru ta' detenzjoni, din il-Qorti tghid li, ghalkemm is-sitwazzjonimhux ideali u hemm skop fejn l-affarijiet jistghu jitrangaw, ma jirrizultax li l-immigranti rregolari li qed jigu alloggjati fil-lok Block B, Hal Safi Detention Centre, qed jigu assoggettati “to distress or hardship of an intensity exceeding the unavoidable level of suffering inherent in detention”.Trattandosi tal-fatt li r-rikorrenti dahlu f'pajjizna b'mod illegali jew m'ghandhomx mezzi biex isostnu lilhom infushom, id-detenzjoni taghhom mhux haga mhux konsentita, u s-sahha u l-well-being tar-rikorrenti huma, fic-cirkostanzi, ben protetti.

Li trid tara din il-Qorti mhux jekk is-sitwazzjoni ta' dawn il-persuni hijiex wahda hazina u tistghax tigi rrangata, izda jekk is-sitwazzjoni, ancorche' hazina taghhom, hija daqshekk gravi li twassal ghall-konkluzjoni li qed jigu ttrattati b'mod dizuman. Kif intwera lill-Qorti, ma jidhirx li dawn il-persuni qed jigu assoggettati ghal “inhumantreatment” fis-sens tal-gurisprudenza fir-rigward. Is-sitwazzjoni tista' tkun ahjar, specjalment fil-waqt li l-immigranti jitnizzlu Malta u jsir l-ewwel interrogatorju taghhom, pero', anke meqjus il-lanjanzi kif formulati fir-rikors, din il-Qorti ma tistax tghid li sar xi ksur tad-drittijiet invokati.

Il-lanjanzi tar-rikorrenti almenu quddiem din il-Qorti, huma ta' natura zghira wisq biexjimmeritaw konsiderazzjoni. Kollox ma kollox, din il-Qorti ma tarax li r-rikorrenti wrew li huma gewtrattati mill-awtoritajiet b'xi disrispett jew b'mod inuman. Ghaldaqstant din il-Qorti tiddisponi mit-talbiet tar-rikorrenti, billi tichad l-istess, bl-ispejjez kontra taghhom.




Operational Programme 1
CONvErGE connected eGovernment


We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website. If you continue without changing your settings, we'll assume that you are happy to receive all cookies. More Info